Een gourmetstel is gezellig, maar de meeste sets verbergen iets wat je misschien liever vermijdt. De gourmetpannetjes en de bakplaat hebben vaak een antiaanbaklaag en die laag is meestal PTFE (teflon). PTFE is een vorm van PFAS. Bij verhitting en bij krassen kan zo’n coating loslaten, precies op het moment dat je vlees, kaas en groente vlak boven het vlammetje of warmte-element bakt. Wil je gourmetten zonder PFAS, dan kies je bewust voor andere materialen.
Waarom een PFAS-vrij gourmetstel?
De pannetjes en de bakplaat van een standaard gourmetstel zijn ontworpen om makkelijk schoon te maken. Die antiaanbaklaag is bijna altijd PTFE. Het probleem: PTFE is een PFAS-verbinding en PFAS staat bekend als de “forever chemicals” die nauwelijks afbreken in het milieu en zich ophopen. RIVM en de Consumentenbond waarschuwen al langer voor PFAS in onze leefomgeving en in producten. Bij een gourmetstel komt daar nog iets bij: je schraapt met vorkjes en spatels over kleine pannetjes, vaak fanatiek, waardoor de coating sneller beschadigt. Wil je weten wat PFAS precies is en waarom het zo hardnekkig is, lees dan eerst wat is PFAS.
Welke materialen zijn PFAS-vrij?
Een gourmetstel kun je prima samenstellen uit materialen die van nature geen antiaanbaklaag nodig hebben. PFAS-vrije materialen zijn onder andere:
- Gietijzer: zowel voor de bakplaat als voor de pannetjes. Houdt warmte goed vast en bakt mooi krokant.
- Natuursteen (steengrill): een natuurstenen bakplaat is van nature antiaanbakkend zonder coating.
- Geëmailleerd staal: een glasachtige emaillelaag op staal, zonder PFAS.
- RVS (roestvrij staal): stevig, krasvast en coatingvrij.
- Plaatstaal of koolstofstaal: bouwt na inbranden een natuurlijke antiaanbaklaag op.
De beste PFAS-vrije gourmetstellen
In onze data staat geen specifiek gourmetstel dat we als gegarandeerd PFAS-vrij kunnen aanwijzen, dus we noemen bewust geen merk, model of prijs. Wat we je wel kunnen geven, is helder aankoopadvies. Kies een gourmetstel met een bakplaat van gietijzer of natuursteen (een steengrill). Beide zijn van nature PFAS-vrij en hebben geen antiaanbaklaag nodig. Combineer dat eventueel met gietijzeren pannetjes in plaats van pannetjes met coating.
De grote denkfout zit in de term “PFOA-vrij”. Dat klinkt geruststellend, maar het betekent niet dat een product PFAS-vrij is. PFOA is slechts één stof binnen de hele PFAS-familie. Een pannetje kan PFOA-vrij zijn en tegelijk een PTFE-coating hebben en PTFE is gewoon PFAS. Let dus niet op de marketingterm, maar op het materiaal zelf. Een steengrill of een gietijzeren plaat is van nature PFAS-vrij, daar heb je geen coating-claim voor nodig.
Mis je de antiaanbakwerking van een coating? Dat los je makkelijk op. Vet de gietijzeren pannetjes en de bakplaat licht in met een beetje olie of boter voordat je begint, in plaats van te leunen op een coating. Zo bakt je gourmet net zo soepel los en bouw je op gietijzer na verloop van tijd een natuurlijke, ingebakken laag op.
Waar let je op bij het kopen?
- Kies een bakplaat van gietijzer of natuursteen, niet een plaat met antiaanbaklaag.
- Trap niet in de term “PFOA-vrij”: dat is niet hetzelfde als PFAS-vrij.
- Controleer of de pannetjes coatingvrij zijn, bijvoorbeeld gietijzer of RVS.
- Vraag bij twijfel de verkoper of fabrikant of de coating PTFE-vrij is. PTFE is PFAS.
- Reken op licht invetten in plaats van een coating en houd rekening met iets meer onderhoud bij gietijzer.
Veelgestelde vragen
Is de antiaanbaklaag op gourmetpannetjes altijd PFAS? Niet altijd, maar meestal wel. De gangbare antiaanbaklaag is PTFE en dat is een PFAS. Kies daarom liever gietijzeren of RVS-pannetjes zonder coating.
Betekent “PFOA-vrij” dat een gourmetstel veilig is? Nee. PFOA-vrij zegt alleen iets over één stof. Het product kan nog steeds een PTFE-coating hebben en PTFE valt onder PFAS.
Hoe voorkom ik dat gourmet vastplakt zonder coating? Vet de pannetjes en de bakplaat licht in met olie of boter. Gietijzer en koolstofstaal bouwen na verloop van tijd zelf een natuurlijke antiaanbaklaag op.
Welke bakplaat is het meest praktisch? Een gietijzeren of natuurstenen (steengrill) plaat. Beide zijn van nature PFAS-vrij en hoeven niet vervangen te worden als een coating ooit zou loslaten. Wil je ook je koekenpan PFAS-vrij maken, kijk dan bij onze PFAS-vrije pannen.