PFAS zijn een grote groep door de mens gemaakte stoffen die water, vet en vuil afstoten. Ze zijn handig in talloze producten, maar ze breken nauwelijks af in het milieu. Daardoor duiken ze ook op in ons drinkwater. In dit artikel lees je hoe PFAS in drinkwater terechtkomt, wat overheid en drinkwaterbedrijven eraan doen en wat je zelf kunt overwegen. Wil je eerst weten wat deze stoffen precies zijn? Lees dan onze uitleg over wat PFAS zijn.
Hoe komt PFAS in drinkwater terecht?
PFAS verspreiden zich op verschillende manieren door het milieu en bereiken zo de bronnen waaruit ons drinkwater wordt gemaakt. De belangrijkste routes zijn:
- Industriële lozingen. Fabrieken die PFAS produceren of gebruiken kunnen deze stoffen via afvalwater op het oppervlaktewater lozen. Een deel daarvan komt uiteindelijk in rivieren terecht die als bron voor drinkwater dienen.
- Vervuilde bodem en grondwater. Op plekken waar in het verleden PFAS is gebruikt of gestort kan de bodem verontreinigd zijn. Vanuit die bodem sijpelen de stoffen langzaam door naar het grondwater, dat ook een belangrijke drinkwaterbron is.
- Neerslag. PFAS verspreiden zich ook door de lucht en komen via regen op de grond en in het water terecht. Hierdoor zijn ze inmiddels vrijwel overal in lage concentraties terug te vinden.
Omdat PFAS zo stabiel zijn worden ze ook wel “forever chemicals” genoemd. Eenmaal in het milieu verdwijnen ze nauwelijks vanzelf, waardoor ze zich op de lange termijn kunnen opbouwen.
Strengere normen van het RIVM
Het RIVM beoordeelt hoeveel PFAS een mens veilig binnen kan krijgen zonder gezondheidsrisico. De inzichten hierover veranderen naarmate er meer onderzoek beschikbaar komt. De afgelopen jaren is de wetenschappelijke kijk op PFAS strenger geworden, omdat blijkt dat ook lagere hoeveelheden ongewenst kunnen zijn.
Daarom heeft het RIVM de richtlijnen voor veilige inname aangescherpt. Bij die beoordeling telt niet alleen het drinkwater mee, maar ook PFAS die je via voeding en andere bronnen binnenkrijgt. Het gaat dus om de totale blootstelling. Strengere normen betekenen dat er scherper wordt gekeken naar hoeveel PFAS er in ons drinkwater mag zitten.
Wat doen drinkwaterbedrijven?
Drinkwaterbedrijven in Nederland hebben de taak om betrouwbaar en veilig drinkwater te leveren. Zij houden zich daarbij aan wettelijke eisen en aan het toezicht van de overheid. Op het gebied van PFAS doen zij grofweg twee dingen:
- Controleren. Het water wordt regelmatig gemeten en gemonitord, zodat bekend is welke stoffen erin zitten en in welke mate.
- Zuiveren. Met zuiveringstechnieken wordt geprobeerd verontreinigingen, waaronder PFAS, zo veel mogelijk uit het water te halen voordat het bij jou uit de kraan komt.
Het kraanwater in Nederland behoort tot het best gecontroleerde drinkwater. Dat betekent niet dat er nooit PFAS in zit, maar wel dat er voortdurend aan wordt gewerkt om de hoeveelheid laag te houden en aan de normen te voldoen.
Wat kun je zelf doen?
De grootste invloed op de waterkwaliteit ligt bij de overheid, de industrie en de drinkwaterbedrijven. Toch zijn er een paar dingen die je zelf kunt overwegen als je je blootstelling wilt beperken:
- Waterfilters met actieve kool. Filters op basis van actieve kool kunnen PFAS gedeeltelijk uit het water binden. Hoeveel ze verwijderen hangt af van het type filter en hoe goed je het onderhoudt.
- Omgekeerde osmose. Een systeem met omgekeerde osmose kan een groot deel van de PFAS uit het water halen. Zulke systemen zijn doorgaans duurder en vragen om regelmatig onderhoud.
- Filters tijdig vervangen. Een filter werkt alleen goed als je het volgens de voorschriften vervangt. Een verzadigd filter verliest zijn werking.
Wees hierbij eerlijk naar jezelf: geen enkel filter garandeert dat al het PFAS verdwijnt. De prestaties verschillen per product en per situatie en marketingclaims zeggen niet altijd alles. Filters kunnen helpen om de hoeveelheid te verlagen, maar zien ze niet als een absolute garantie.
Veelgestelde vragen
Is het Nederlandse kraanwater veilig om te drinken? Het kraanwater in Nederland wordt streng gecontroleerd en moet aan wettelijke normen voldoen. Drinkwaterbedrijven werken er continu aan om de hoeveelheid PFAS laag te houden.
Krijg ik PFAS alleen via drinkwater binnen? Nee. Je krijgt PFAS ook binnen via voeding en andere producten. Bij de beoordeling van veilige inname wordt naar de totale blootstelling gekeken.
Haalt een waterfilter alle PFAS uit mijn water? Nee. Filters met actieve kool of omgekeerde osmose kunnen PFAS deels verminderen, maar geen enkel filter garandeert dat alles wordt verwijderd.
Waarom zijn de PFAS-normen strenger geworden? Naarmate er meer onderzoek beschikbaar komt, blijkt dat ook lagere hoeveelheden ongewenst kunnen zijn. Daarom heeft het RIVM de richtlijnen voor veilige inname de afgelopen jaren aangescherpt.