Wie zonder zorgen wil bakken, let tegenwoordig niet alleen op de smaak van de cake maar ook op de bakvorm zelf. Veel vormen hebben namelijk een antiaanbaklaag en die laag is vaak van PTFE (teflon). PTFE is een PFAS, een groep stoffen die in het milieu en in ons lichaam blijft hangen. Bij hoge temperaturen in de oven kan zo’n laag slijten of beschadigen. Goed nieuws: een pfas vrije bakvorm is makkelijk te vinden als je weet op welke materialen je moet letten.
Waarom een PFAS-vrije bakvorm?
PFAS staan bekend als “forever chemicals” omdat ze nauwelijks afbreken. Instanties als het RIVM en de Consumentenbond waarschuwen al langer voor de opstapeling van deze stoffen. Een bakvorm met antiaanbaklaag gaat vaak jarenlang mee, maar krassen van een mes of een vork beschadigen de coating. Bij een PFAS-vrije vorm uit massief materiaal speelt dat probleem niet. Je kiest dan voor een vorm die je gerust kunt gebruiken, ook als hij na verloop van tijd wat tekenen van slijtage vertoont. Wil je eerst weten wat PFAS precies zijn? Lees dan onze uitleg over wat PFAS zijn.
Welke materialen zijn PFAS-vrij?
Bij bakvormen heb je gelukkig ruime keuze in materialen zonder PFAS. Let er vooral op dat er geen antiaanbaklaag op zit, want die is meestal van PTFE.
- Massief metaal zonder coating: blank staal (plaatstaal of koolstofstaal) en RVS (roestvrij staal) zijn van zichzelf PFAS-vrij. Geen laagje dat kan loslaten.
- Geëmailleerd staal: staal met een ingebrande glaslaag. Stevig, krasvast en volledig PFAS-vrij.
- Glas: hittebestendig ovenglas is neutraal, makkelijk schoon te maken en bevat geen PFAS.
- Keramiek: aardewerk en keramische vormen zijn een mooie PFAS-vrije keuze, ook mooi om op tafel te zetten.
- Food-grade silicone: siliconenvormen bevatten geen PFAS. Let wel op de kwaliteit, want daar zitten grote verschillen in.
De beste PFAS-vrije bakvormen per soort
Welk materiaal het handigst is, hangt af van wat je bakt. Hieronder per type vorm een kort advies.
Cakevormen
Voor een klassieke cake- of tulbandvorm zijn blank staal en geëmailleerd staal favoriet. Ze geleiden de warmte goed, waardoor je cake mooi gelijkmatig gaart. Vet de vorm even in met boter en bestrooi met bloem, dan lost de cake zonder coating prima. Een keramische of glazen cakevorm kan ook, alleen heb je daar wat langere baktijden mee omdat die materialen de warmte langzamer doorgeven.
Springvormen
De springvorm met klemband is ideaal voor taarten en cheesecakes. Kies hier voor een uitvoering in blank of geëmailleerd staal zonder antiaanbaklaag. Let bij een springvorm extra op de naden en de sluiting: een goede afdichting voorkomt dat dun beslag eruit lekt. Een randje bakpapier op de bodem maakt het lossen extra makkelijk, zonder dat je een coating nodig hebt.
Bakblikken
Voor brood, plaatcake en hartige taarten gebruik je een bakblik. Plaatstaal en koolstofstaal zijn hiervoor de klassieke keuze, juist omdat ze de warmte snel doorgeven en een mooie korst geven. Een onbehandeld stalen blik vormt na verloop van tijd een natuurlijke patina, waardoor het steeds beter lost. RVS en geëmailleerd staal zijn goede PFAS-vrije alternatieven als je liever iets onderhoudsvrijs hebt.
Een woord over bakpapier als alternatief
Onafhankelijk van het materiaal kun je vrijwel elke vorm bekleden met bakpapier. Dat voorkomt aanbakken zonder dat je een coating nodig hebt. Kies bij voorkeur ongebleekt bakpapier. Een siliconenmatje is een herbruikbaar alternatief en ook dat is PFAS-vrij zolang je voor food-grade silicone kiest.
Waar let je op bij het kopen?
- Vermijd “antiaanbak” zonder uitleg: dat is vaak een PTFE-laag, dus PFAS. Ook “PFOA-vrij” betekent niet PFAS-vrij.
- Kies massief materiaal: blank staal, RVS, geëmailleerd staal, glas of keramiek bevatten van zichzelf geen PFAS.
- Let op food-grade silicone: goedkope siliconenvormen kunnen vulstoffen bevatten. Een knijptest helpt: kwaliteitssilicone wordt niet wit als je het buigt.
- Controleer de afwerking: bij email mogen er geen scherven of beschadigingen in de glaslaag zitten.
- Denk aan onderhoud: blank staal vraagt drogen na het afwassen om roest te voorkomen, RVS en email zijn onderhoudsvrijer.
Veelgestelde vragen
Is een siliconen bakvorm PFAS-vrij? Ja, silicone bevat geen PFAS. Let wel op de kwaliteit en kies food-grade silicone, want er zijn grote verschillen tussen merken.
Bevat elke antiaanbak-bakvorm PFAS? De meeste wel, want de coating is vaak van PTFE en dat is een PFAS. Een vorm uit massief staal, glas of keramiek heeft geen coating en is daarmee PFAS-vrij.
Hoe voorkom ik aanbakken zonder coating? Vet de vorm in met boter en bloem, of bekleed hem met bakpapier of een siliconenmatje. Zo lost je baksel ook zonder antiaanbaklaag.
Geldt dit ook voor mijn pannen? Ja, hetzelfde principe speelt bij koekenpannen. Lees meer in onze gids over PFAS-vrije pannen.