5 min. leestijd

Wat is PFAS

PFAS, oftewel per- en polyfluoralkylstoffen, vormen een grote groep van meer dan 4000 chemische verbindingen met unieke eigenschappen. Ze zijn water-, vet- en vuilafstotend en bovendien bestand tegen hitte en chemische invloeden. Deze combinatie maakt PFAS bijzonder waardevol voor industriële toepassingen en consumentenproducten. Van waterafstotende jassen tot voedselverpakkingen: PFAS zitten in veel alledaagse producten.

Maar wat betekent dit voor onze gezondheid en het milieu? PFAS breken nauwelijks af, zowel buiten in de natuur als binnen ons lichaam. Daarom worden ze ook wel “forever chemicals” genoemd. Dit roept terecht vragen op over hoe we hier veilig mee om kunnen gaan.

Waar Komt PFAS In Voor?

Dankzij hun veelzijdigheid zijn PFAS in talloze producten verwerkt. Dit zijn enkele van de meest voorkomende toepassingen:

Water- en vuilafstotende kleding

Outdoorjassen, sportkleding en andere textielproducten krijgen vaak een PFAS-coating om regen, modder en vet af te weren. Dit maakt kleding duurzamer en comfortabeler, vooral bij wisselvallig weer.

Voedselverpakkingen

Denk aan papieren zakken voor fastfood, pizzadozen en popcornzakken. PFAS voorkomen dat vet en vocht door de verpakking dringen, waardoor het eten verser blijft zonder doorweekt te raken.

Blusschuim

Bij grote branden, zoals op vliegvelden en in de industrie, wordt vaak blusschuim ingezet dat PFAS bevat. Dit schuim is zeer effectief, maar de chemische stoffen kunnen achterblijven in het milieu.

Cosmetica

Producten zoals mascara, foundation en nagellak bevatten soms PFAS om een gladde, waterafstotende laag te creëren. Hierdoor blijven make-upproducten langer zitten en zien ze er verzorgd uit.

Keukengerei

Anti-aanbakpannen en andere kookgerei zijn vaak voorzien van een PFAS-coating. Deze zorgt ervoor dat voedsel minder snel aanbrandt en dat schoonmaken makkelijker gaat.

Door deze brede toepassingen kunnen PFAS op allerlei manieren in het milieu terechtkomen. Via water, lucht en bodem verspreiden ze zich en hopen ze zich op in planten, dieren en uiteindelijk ook in mensen.

Hoe Komt PFAS in ons lichaam?

De aanwezigheid van PFAS in onze omgeving betekent dat wij dagelijks aan deze stoffen blootstaan. Hoe belanden ze precies in ons lichaam?

Via voedsel en drinkwater

PFAS kunnen zich ophopen in de voedselketen. Vis uit besmette wateren en vlees van dieren die in vervuilde gebieden grazen, kunnen PFAS bevatten. Ook groenten geteeld op vervuilde grond kunnen deze stoffen bevatten. Daarnaast is drinkwater een belangrijke bron, vooral in de buurt van industriële locaties of militaire bases waar PFAS-houdend blusschuim is gebruikt.

Door inademing van lucht en stof

In de omgeving van fabrieken en opslagplaatsen kunnen PFAS via stofdeeltjes in de lucht komen. Door deze stof in te ademen, kunnen PFAS in het lichaam terechtkomen, wat bijdraagt aan de totale blootstelling.

Direct contact met producten

Dagelijks gebruik van producten met PFAS, zoals kleding, cosmetica en keukengerei, kan leiden tot opname via de huid. Hoewel dit meestal in kleinere hoeveelheden gebeurt, draagt het wel bij aan de cumulatieve belasting van het lichaam.

Eenmaal in het lichaam worden PFAS zeer langzaam afgebroken. Daarom kunnen ze zich opstapelen, wat kan leiden tot gezondheidsrisico’s zoals verstoring van hormonen, verhoogde cholesterolwaarden en een verzwakt immuunsysteem. Het is dus belangrijk om bewust om te gaan met producten die PFAS bevatten.

Waarom zijn PFAS zo moeilijk af te breken?

De chemische structuur van PFAS maakt ze uitzonderlijk stabiel. De sterke bindingen tussen fluor- en koolstofatomen zorgen ervoor dat deze stoffen niet vanzelf ontbinden in het milieu of in ons lichaam. Dit betekent dat ze decennialang kunnen blijven bestaan en zich steeds verder kunnen verspreiden.

Deze hardnekkigheid is precies waarom PFAS de bijnaam “forever chemicals” hebben gekregen. Het heeft grote gevolgen voor het milieu, de voedselveiligheid en de volksgezondheid. Daarom is er wereldwijd steeds meer aandacht voor het terugdringen van PFAS-gebruik en het ontwikkelen van alternatieven.

Gezondheidsrisico’s van PFAS: Wat we nu weten

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat langdurige blootstelling aan PFAS kan leiden tot diverse gezondheidsproblemen. Hoewel er nog veel vragen zijn, wijzen studies op mogelijke effecten zoals:

• Verhoogde cholesterolwaarden
• Verstoorde hormoonhuishouding
• Verminderde werking van het immuunsysteem
• Verhoogde kans op bepaalde vormen van kanker
• Problemen met de ontwikkeling van kinderen

Deze risico’s maken het duidelijk dat het verstandig is om bewust te zijn van PFAS en waar mogelijk blootstelling te beperken. Zeker voor kwetsbare groepen zoals kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Hoe kun je zelf bewuster omgaan met PFAS?

Hoewel PFAS op veel plekken voorkomen, zijn er stappen die je kunt nemen om je blootstelling te verminderen:

Kies voor natuurlijke en duurzame producten. Vermijd kleding en cosmetica met water- en vuilafstotende coatings als je deze functie niet echt nodig hebt.

Let op voedselverpakkingen. Gebruik waar mogelijk verse en onverpakte producten in plaats van voedsel uit papieren zakken of fastfoodverpakkingen.

Gebruik veilig keukengerei. Kies voor pannen zonder anti-aanbaklaag of met een coating die geen PFAS bevat.

Drink veilig water. Informeer bij je gemeente of er PFAS in het drinkwater voorkomt en gebruik eventueel een waterfilter die PFAS kan verwijderen.

Door bewustere keuzes te maken, help je niet alleen jezelf, maar ook het milieu. Zo werken we samen aan een veiliger en duurzamer leefmilieu.